ئەوەی ئێستا لە ناوچەکەدا ڕوودەدات ئاشتی نییە، تەنیا کڕینەوەی کاتە. ئەمریکا و ئێران گەیشتوونەتە جۆرێک لە ئاگربەستی وەزیفی بۆ ئەوەی ڕێگری لە تەقینەوەی بازاڕی نەوت و داخستنی یەکجاریی گەرووی هورمز بکەن.
جەنگ کۆتایی نەهاتووە، بەڵکو شێوازەکەی گۆڕاوە. ئێستا ئاگربەستێکی مەرجدار بۆ ماوەی دوو هەفتە لە نێوان ئەمریکا و ئێراندا هەیە و پێش تەواوبوونی مۆڵەتەکەی تڕامپ ڕاگەیەندرا؛ ئەم ڕێککەوتنە بەستراوەتەوە بەوەی ئێران گەمارۆی سەر گەرووی هورمز لابدات و دەرگای گفتوگۆ بکرێتەوە. بەڵام ئەمە بە واتای کۆتاییهاتنی تەواوی جەنگ لە ناوچەکە نایەت، چونکە هەر لە هەمان ڕۆژدا ئیسرائیل گەورەترین هێرشی کردە سەر لوبنان و ئێران و هاوپەیمانەکانیشی بەردەوام بوون لە لێدانی وێستگەکانی نەوت و کارەبا لە ناوچەی کەنداو.
گرنگترین پێشهاتی سیاسی ئەوەیە؛ هێشتا لەسەر ناوەرۆکی ئاگربەستەکە ڕێکنەکەوتوون. ئیسرائیل دەڵێت ئەم ڕێککەوتنە لوبنان ناگرێتەوە، بەڵام ناوبژیوانی پاکستانی دەڵێت لوبنانیش دەگرێتەوە. ئێران هەڕەشەی ئەوە دەکات ئەگەر هێرشەکان بۆ سەر لوبنان بەردەوام بن، لە ئاگربەستەکە دەکشێتەوە. بڕیار وایە ڕۆژی هەینی ١٠ی نیسان لە ئیسلام ئاباد گفتوگۆی نێوان واشنتۆن و تاران دەست پێبکات، بەڵام داواکارییەکانیان زۆر لەیەک دوورن: ئەمریکا دەیەوێت گەرووی هورمز بکرێتەوە و بەرنامە ئەتۆمی و مووشەکییەکەی ئێران سنووردار بکرێت، بەڵام ئێران دەیەوێت جەنگ لە هەموو بەرەکان (بە لوبنانیشەوە) بوەستێت و مافی پیتاندنی یۆرانیۆم و دەسەڵاتی لە گەرووەکەدا بمێنێتەوە.
سەبارەت بە گەرووی هورمز، ڕاستییەکەی ئەوەیە کە هێشتا هاتوچۆ تێیدا ئاسایی نەبووەتەوە. ئەمریکا دەڵێت هاوکاری دەکات بۆ چارەسەرکردنی قەرەباڵغی کەشتییەکان، بەڵام ئێران دەڵێت هاتوچۆ دەبێت بە ڕەزامەندی ئەوان بێت. بەپێی هەواڵەکانی رۆیتەرز، نزیکەی ١٣٠ ملیۆن بەرمیل نەوتی خاو و ٤٦ ملیۆن بەرمیل سوتەمەنی تر لەناو ٢٠٠ کەشتیی گەورەدا گیریان خواردووە. کۆمپانیاکانی گواستنەوە پێیانوایە ئەگەر ئاگربەستەکەش بەردەوام بێت، ٦ بۆ ٨ هەفتەی دەوێت تا دۆخەکە ئاسایی دەبێتەوە، چونکە ئێستا نزیکەی ١٠٠٠ کەشتی لە ناوچەکەدا گیریان خواردووە. واتا ئاگربەستەکە تەنیا مەترسی تەقینەوەی دەستبەجێی دۆخەکەی کەم کردووەتەوە، بەڵام کێشەی وزە و کەشتیوانی هێشتا چارەسەر نەکراوە.
لە ڕووی ستراتیژییەوە، ئەوەی دەیبینین "ئاشتی" نییە، بەڵکو دابەشکردنەوەی بەرەکانی جەنگە:
واشنتۆن دەیەوێت بەرەی ئێران سارد بکاتەوە تا بازاڕی نەوت و گەرووی هورمز تێک نەچێت.
ئێران دەیەوێت وای پیشان بدات ئەو سەرپەرشتیاری هاتوچۆی هورمزە، براوەی جەنگە نەک دۆڕاوێک کە سزای بەسەردا دەسەپێنرێت.
ئیسرائیل دەیەوێت بەرەکانی جەنگ لەیەک جیا بکاتەوە؛ واتا ئەگەر ناچار بێت لەگەڵ ئێراندا هێمن بێتەوە، بەڵام دەستی کراوە بێت بۆ لێدانی لوبنا. بۆیە ئەم ئاگربەستە تەنیا ڕێککەوتنێکی کاتییە لە نێوان واشنتۆن و تاران بۆ کارێکی دیاریکراو، نەک چارەسەرێکی گشتگیر بۆ ناوچەکە.
سیناریۆ چاوەڕوانکراوەکان بۆ ڕۆژانی داهاتوو:
یەکەم؛ لە هەمووی زیاتر چاوەڕوان دەکرێت: ئارامییەکی لەرزۆک لە نێوان ئەمریکا و ئێراندا دەبێت، بەڵام جەنگی لوبنان بەردەوام دەبێت. چونکە تێچووی تێکچوونی دۆخی هورمز بۆ هەمووان زۆرە، بەڵام ئیسرائیل پێیوایە هێشتا کاتی هەیە بۆ بەردەوامبوون لە هێرشەکانی.
دووەم: تێکچوونی خێرای ئاگربەستەکە بەهۆی لوبنان یان هورمزەوە. ئەگەر ئیسرائیل هێرشەکانی زیاتر بکات یان ئێران جارێکی تر ڕێگری لە کەشتییەکان بکات، جەنگەکە ڕاستەوخۆ دەست پێدەکاتەوە. نیشانەکانی ئەمەش دیارن؛ ئێران دەڵێت بیر لە لێدانی ئیسرائیل دەکاتەوە و هێرشەکانی ناو کەنداویش بەتەواوی نەوەستاون.
سێیەم؛ ئەگەری زۆر کەمە: فراوانکردنی ئاگربەستەکە بۆ ڕێککەوتنێکی گەورەتر کە لوبنانیش بگرێتەوە. ئەمە پێویستی بەوەیە ئیسرائیل قبوڵ بکات لوبنانیش بچێتە ناو ڕێککەوتنەکە و ئەمریکا و ئێرانیش لەسەر پرسی ئەتۆمی ڕێبکەون، کە هێشتا هیچ نیشانەیەکی وەها دیار نییە.
ئەنجام؛ ئێمە لەبەردەم ئاگربەستێکی ناتەواوداین، نەک کۆتایی جەنگ. ئاڵۆزییەکانی نێوان ئەمریکا و ئێران هەنگاوێک پاشەکشەی کردووە، بەڵام جەنگی نێوان ئیسرائیل و لوبنان هەنگاوێک چووەتە پێشەوە. گەرووی هورمزیش هێشتا لەناو قەیراندایە. کورتترین پێناسە بۆ دۆخەکە ئەوەیە: کەمکردنەوەی ئاڵۆزی لە مەرکەز، و دابەشکردنەوەی جەنگ بۆ ناوچەکانی دەوروبەر.