جارێکی تریش ئاوارەبوونمان
دانوستانەکەی نێوان سەلام عارف و بەرزانی زۆری پێ نەچوو کە تێک چوو، دووبارە تەپڵی شەر لێ درایەوە، و سوپای عێراق هاتەوە بۆ پێنجوێن و پێشمەرگە چۆڵیان کرد و خەڵکەکەیش لە ترساندا چۆڵی کرد، و ئێمەش بارمان کرد بۆ بایەوە، ئەمجارەیان خۆمان بەنگەڵەیەکمان دروست کرد بۆ خۆمان، کە بریتی بوو لە خانوویەکی دروستکراو لە دار و تەیمان، ئەم خانوووە دوو کەلەگی و پشت هەیوان و بەرهەیوانێک بوو، کە سواقمان دا و تەواومان کرد، دەرگا و پەنجەرەمان تێ کرد، خانووویەکی جوان و دڵگیر بوو و ڕۆیشتینە ناوی.
خۆیشم لە کەپرەکاندا دوکانێکم دانابوو، بەیانیان شتەکانمان دەبردن بۆ دوکان و ئێواران دەمانهێنانەوە بۆ ماڵ.
لەم ماوەیەشدا من هەر بەلامژ لای مامۆستا مەلا عەبدوڵڵای بایەوە، مامۆستا مەلا هەیبەتوڵڵا خودا لێیان خۆش بێت، دەمخوێند.
کاروانی بازرگانی:
پاش ماوەیەک وازم لە وردەواڵەفرۆشتنەکە هێنا، دەڕۆیشتم لە مەریوانەوە فەرشی ئێرانیم دەکڕی، بە باری وڵاخ دەمبرد بۆ سلێمانی و لەویش ڕادیۆ و تەسجیل و شتی کارەبایی عێراقم دەکڕی و دەمهێنایەوە بۆ بایەوە، و لەوێ دەمفرۆشت.
هەندێک جار بە سواری وڵاخ لەگەڵ وڵاخدارەکاندا دەڕۆیشتم بۆ سلێمانی، بەڵام بەشی زۆری سەفەرکان بەپێ دەڕۆیشتم، ئەو ڕێگەیەش لە لێوارەی سنووری ئێران و عێراقەوە دەستی پێ دەکرد و دەپەڕییەوە بۆ بەری کێلو مەسۆ، دەپەڕییەوە بۆ لای قزڵجە و بە کەژی تاریەردا سەر دەکەوت، دادەبەزییەوە بۆ پێدەشت و پاشان سەر دەکەوتەوە بە کێوی زەلاندا و چەمی تەنکەبواردا تێدەپەڕین و دەشتی سیتەک، چایخانەی بناویلە، لە گۆێژەوە دەڕۆیشتینە ناو خانووە قوڕەکانی سلێمانی.
لە ڕۆژانی بەهاردا کە هەڵدەستاین بۆ نوێژی بەیانی، نوێژمان دەکرد و ڕێ دەکەوتین، بۆ بانگی عیشا دەگەیشتینە سلێمانی. ئەڵبەتە نێوان سلێمانی و پێنجوێن لە ڕێی ترۆمبێلەوە ٩٦ کیلۆمەترە، بەڵام ئەم ڕێیە، ڕێی کاروانی وڵاخدارانە، وەک قەدبڕ وایە، لەوانەیە هەر ٥٠ کیلۆمەتر ببێت.
ترسی گرتن و کوشتنیشی تێدابوو:
جارێکیان دوو فەرشی ئێرانیم کڕیبوو، لە بارگیرێک بارم کردبوو، زۆر قورس نەبوون، خۆیشم لەناو بارەکەیدا سوار بووبووم. ئەسپەکە هیی ئەحەی تامین بوو، سێ سەد دینارم پێ بوو، بۆی خستمە ناو توورەکەی جۆی بارگیرەکەوە، لەبەر ئەوەی ئەگەر لە ڕێگەدا پیاوخراپ و چەتەمان تووش بوو، کەس شکی بۆ ئەوە ناچێت پارەیەکی وا، لە ناو ئەو توورەکەیەدا بێت. توورەکەکەیشم خستبووە ژێر خۆمەوە، ئێمەش لە بایەوە دەر چووین و پەڕینەوە بۆ بەری سەرنەوان و بەو لێوارەدا ڕۆیشتین، دیمان لەسەر تەپۆڵکەکەی دێی (ئاڵیاوا)وە، سێ دەبابەی عێراقی وەستاون، دووان لەسەر تەپۆڵکەکانی ئەمبەر و ئەوبەرەوە، یەکێکیش لەناو ملانەکەدا. ئێمەش بەپەلە لە چەمەکەی نێوان ئێران و عێراقدا پەڕینەوە و ڕۆیشینە بەری ئێرانەوە، بە لای بەردە سپییەکانی سنووری نێوان ئێران و عێراقدا دەڕۆیشتین، خەریک بوو نزیک ببینەوە لە بەرزایی و گردۆڵەکە، دەبابەکان دەستڕێژیان لێ کردین، (بەڵام وا دیار بوو مەبەستیان ئەوە نەبوو بمانکوژن، زیاتر مەبەستیان ترساندنمان بوو، دەنا ئەگەر بیانویستایە بەئاسانی دەیانکوشتین). منیش لەسەر وڵاخەکەوە خۆم خستە خوارەوە، بیستبووم کە ئینسان بە سکە خشکێ بڕوات، مەترسی کەمترە، لەوەی بەپێوە بیت یا بە سواری، کاتێک خۆم خستە خوارەوە، توورەکەی پارەکەیش بە شوێن مندا کەوتە خوارەوە، بەڵام من گوێم نەدایە، گوتم: ڕۆژی ئەوەیە ئینسان خۆی دەر بکات.
ئەحەی تامین کە لەدواوە بوو هاتبوو توورەکەکەی بینیبوو، دابووی بە شانیدا و هەڵیگرتبوو، ماڵی ئاوا بێت، کاتێک گەیشتینە لای نەدیوی گردەکە وەستاین تا ئەوانیش بێن، ئەحمەد کە هات تووڕە بوو و گوتی: خۆ پارەکەیشت بەجێ هێشتبوو، ئەوەتە بۆم هێناویت، منیش زۆر سوپاسم کرد و دوعای خێرم بۆ کرد.
منێکی شازدە ساڵ نە حاڵی وام دیبوو، نە ڕووداوی وایشم بیستبوو، نەکەوتبوومە ناو تەنگانەی ئاوەهاوە، دەبێت لەو وەزعەدا، چ تەگبیرێکم بۆ بکرێت؟!
ئێمە ڕۆێشتینە دێی هەڵاڵاوای ئێرانەوە، دێکە پاسگای تیا بوو، ژاندار (پۆلیس)ەکانی ئێران لە ترساندا پاسگاکەیان چۆڵ کرد و بەرەو کێوەکان ڕایانکرد. دەبابەکان نزیکەی کیلۆمەترێک هاتن بە شوێنماندا بۆ ناو خاکی ئێران، و یەک دوو وڵاخ لە کاروانەکەی ئێمە جێ مابوو، بردیان لە تەک خۆیاندا و گەڕانەوە، ئێمەش کە شەو داهات گەڕاینەوە بۆ بایەوە، تمەز لەناو بایەوەدا وا قاو بڵاو بووەتەوە، کە: ئەو خەڵکەی لەو کاروانەدا بوون هەموویان کوژراون، لە هەریەک لەو ماڵانەی کەسێکیان لەگەڵ کاروانەکەدا بوو شین و ڕۆڕۆی تیا بەرز بووبووەوە، کە ئێمە ڕۆیشتینەوە لە خۆشیانا نەیاندەزانی چی بکەن، کە ماوین و نەکوژراوین. دایکم و دایە گەورەم و خوشکەکانم هەزار هەزار سوپاسی خوایان بەجێ هێنا.
بەڵێ وەک پێشتر باسم کرد من کوڕی گەورەی ماڵ بووم دەبوو کاسبیم بکردایە و ژێواریم بۆ ئەو شەش سەر خێزانەی ماڵمان بەدەست بهێنایە.
بەفر و سەرماوسۆڵە:
جارێکیان لە خانووە قوڕەکانەوە بارمان بار کرد و هاتینە دەرەوە، گەیشتینە چایخانەکەی سیتەک، لە نزیک نۆدێوە، لەوێ خستمان و ئیسراحەتمان کرد و نانمان خوارد، لەو کاتەدا کە بارمان بار دەکرد، بوو بە یەک تەرزە و سەرمایەکی کەموێنە.
من نەمدەتوانی باریان لەگەڵدا بار بکەم، بەڵام لابارم بۆ دەگرتن، باوەڕتان هەبێت، ئەو تەرزەیەی کە دەباری بە باوە دەیهێنا دەیدا بە سەر و چاو و دەستماندا هەر وەخت بوو پەنجەکانمان بتەقن.
بەڵام کاتێک ئینسان دەجووڵێت، لەشی گەرم دەبێت، با بەناو بەفریشدا بڕوات وەک دانیشتوو سەرمای نابێت. ئێمەش کەوتینە ڕێ، هەر لە چایخانەکەی زەلانەوە بەفر بەسەرماندا باریوە تا گەیشتینە بەردەم کێوی تاریەر، لەوێدا باریان خست و لەسەر ئەو بەفرە دانیشتین بۆ نان و چا خواردن. جارێکی تریش بارمان بار کردەوە، تا گەیشتینە دەشتی پێنجوێنیش هەر بەفر لێی داین.